Slaap is net zo belangrijk voor de gezondheid als voeding en lichaamsbeweging. Het speelt een grote rol voor het brein, geheugen en immuunsysteem. Veel jongeren (meer dan 20%) slapen echter te kort of onvoldoende. Dat heeft direct invloed op hun concentratie, stemming en schoolprestaties.
Daarom is onderzocht hoe een slimme smartwatch jongeren kan helpen om beter te slapen. Het doel van het onderzoek was helder: ontwikkelen van een praktisch en aantrekkelijk concept voor een digitale slaapcoach die jongeren inzicht geeft in hun slaap en hen ondersteunt bij het verbeteren van hun ritme.
De doelgroep van het onderzoek bestond uit jongeren van ongeveer 12 tot 20 jaar, met de nadruk op middelbare scholieren. Uit enquêtes onder deze groep bleek dat een aanzienlijk deel kampt met slaapproblemen. Veelgenoemde klachten zijn moeite met inslapen, te kort slapen en het gevoel niet uitgerust wakker te worden. Jongeren gaven daarnaast duidelijk aan behoefte te hebben aan eenvoudige, directe feedback en praktische tips, zonder lange teksten of ingewikkelde uitleg.
Het onderzoek is in opdracht van Stichting Bestaanskracht uitgevoerd als meesterproef door een leerlingenteam van het Technasium van het Christelijk Lyceum Delft. Zij hebben literatuuronderzoek gedaan, enquêtes afgenomen en meerdere ontwerpen getest. Ook is gebruikgemaakt van expertise op het gebied van sensortechnologie en slaapmetingen via smartwatches.
Het resultaat is een concreet uitgewerkt ontwerp van een Miles-smartwatchapp. De smartwatchapp meet slaapduur en slaapkwaliteit via sensoren, geeft een bedtijdmelding, toont inzicht in slaapritme en laat jongeren ’s ochtends kort aangeven hoe zij zich voelen. Op basis van deze gegevens krijgen zij eenvoudige feedback en praktische tips om hun slaap stap voor stap te verbeteren.
Daarnaast is een gekoppelde begeleidersomgeving ontworpen, zodat ouders of verzorgers – indien gewenst – inzicht kunnen krijgen in patronen en voortgang. Deze omgeving geeft inzicht in slaapduur, slaapkwaliteit en patronen over tijd. Verder kunnen begeleiders de voortgang volgen, signalen van structureel slaaptekort herkennen en gerichter in gesprek gaan met de jongere op basis van objectieve meetgegevens en korte zelfrapportages.
Een begeleider krijgt alleen inzage met expliciete toestemming van de jongere. De jongere bepaalt welke gegevens worden gedeeld en kan die toestemming altijd intrekken. Bij minderjarigen kan ouderlijke toestemming nodig zijn, maar ook dan moet de jongere zoveel mogelijk regie houden. Zonder toestemming geen toegang.
Er zijn drie kernaanbevelingen:
- Aanvullende smartphoneapp: ontwikkel naast de smartwatch een smartphoneapp met verdiepende informatie over slaap, persoonlijk advies op basis van meetgegevens en inzicht in trends over langere tijd. Dit vergroot begrip en motivatie en maakt gerichte gedragsverandering beter mogelijk.
- Personalisatie en toegankelijkheid: maak de app instelbaar per gebruiker, met persoonlijke doelen, aangepaste feedback en toegankelijke vormgeving, bijvoorbeeld geschikt voor kleurenblinden. Zo sluit de toepassing beter aan bij verschillen in behoeften, voorkeuren en mogelijkheden van jongeren.
- Breder en uitgebreider testen: voer vervolgonderzoek uit met een grotere en meer diverse groep jongeren. Test zowel gebruiksvriendelijkheid als effect op slaapgedrag. Alleen met bredere praktijkdata kan de werking van de app betrouwbaar worden onderbouwd en verbeterd.
Als logische vervolgstap wordt aangegeven om het concept verder te ontwikkelen tot een werkend prototype en dit in de praktijk te testen met een grotere en meer diverse groep jongeren. Daarbij moet specifiek worden gekeken naar gebruiksvriendelijkheid, betrouwbaarheid van metingen en het daadwerkelijke effect op slaapgedrag. Pas na zo’n praktijktoets kan worden vastgesteld of de oplossing geschikt is voor bredere implementatie en verdere opschaling.
Geïnteresseerden die willen meedenken, feedback willen geven of willen deelnemen aan vervolgonderzoek, worden uitgenodigd contact op te nemen via onderstaande contactformulier.
Deze opdracht is uitgevoerd door de volgende leerlingen: Vincent Bijl, Zoé Hrachowitz en Julia Oosthoek.