Korsakov is een blijvende geheugen- en oriëntatiestoornis die vaak ontstaat door een ernstig tekort aan vitamine B1. Mensen met Korsakov vergeten recente gebeurtenissen, raken snel gedesoriënteerd en hebben moeite om dagelijkse handelingen zelfstandig uit te voeren.
Dit vraagt om intensieve en continue ondersteuning. Voor naasten betekent dit voortdurende zorg en zorgen; voor zorgprofessionals betekent het een hoge begeleidingsdruk, vooral bij activiteiten buiten de afdeling, waar cliënten snel het overzicht kunnen verliezen.
Om te onderzoeken of technologie kan helpen bij het vergroten van zelfstandigheid en het verlagen van de begeleidingsbelasting, is in het Korsakov Centrum van ggz-instelling Vincent van Gogh in samenwerking met Stichting Bestaanskracht een pilot uitgevoerd met het Miles zorghorloge. In deze pilot is bekeken of het horloge cliënten kan ondersteunen bij routetraining, oriëntatie en veilig alleen op pad gaan. Aansluitend hebben studenten van de opleiding “Technische Bedrijfskunde” van De Haagse Hogeschool in opdracht van Stichting Bestaanskracht en in samenwerking met het Korsakov Centrum een verdiepend onderzoek uitgevoerd naar de toepasbaarheid, gebruikservaringen en benodigde aanpassingen voor deze doelgroep.
De pilot met het Miles zorghorloge liet zien dat het cliënten kan helpen bij het zelfstandig lopen van routes en dat functies zoals routeweergave, meldingen en de noodknop bij een deel van de cliënten rust en vertrouwen geeft. Ook bleek dat het horloge zorgprofessionals tijd kan besparen doordat niet elke wandeling hoeft te worden begeleid. Tegelijk kwam naar voren dat de interface eenvoudiger moet worden. De belangrijkste conclusie uit de pilot is dat een vereenvoudigde, op maat gemaakte variant van Miles goed kan aansluiten bij de behoeften van de doelgroep, mits het zeer gebruiksvriendelijk is.
Het aansluitende onderzoek door studenten richtte zich op de praktische vraag: kan een Miles op maat zorghorloge cliënten met Korsakov ondersteunen in hun dagelijkse routines en hen veilig meer bewegingsvrijheid geven? De aanleiding is helder. In de huidige praktijk kost begeleiding bij wandelroutes en het herinneren aan afspraken of medicatiemomenten veel tijd. Tegelijk willen cliënten graag zelfstandiger op pad. Het onderzoek verkent of een maatwerkoplossing van het zorghorloge hierbij uitkomst kan bieden.
De doelgroep bestond uit cliënten met Korsakov die verblijven in een klinische setting. Zij hebben te maken met geheugen- en oriëntatiestoornissen en zijn daardoor afhankelijk van begeleiding bij activiteiten buiten de afdeling. Het onderzoek richt zich nadrukkelijk op deze groep, omdat zij baat kunnen hebben bij vaste routines, duidelijke signalen en ondersteuning die niet te complex is.
De resultaten laten zien dat het zorghorloge cliënten kan helpen bij het zelfstandig lopen van routes, het herkennen van richting en het tijdig terugkeren. Ook blijkt dat een noodknop en een heldere routebegeleiding rust geven. Zorgprofessionals ervaren minder druk doordat niet elke wandeling of herinnering handmatig hoeft te worden begeleid. Wel is het cruciaal dat de functionaliteit eenvoudig blijft; te veel opties leiden tot verwarring.
Op basis van de pilot en het onderzoek wordt geadviseerd om voor mensen met Korsakov een Miles op maat zorghorloge te ontwikkelen met standaardroutes, een direct werkende noodknop en een eenvoudige interface. Ook instructiemiddelen voor cliënten en medewerkers worden aanbevolen.
Deze stappen kunnen een volgende fase mogelijk maken waarin meer cliënten zelfstandig en veilig op pad kunnen – en waarin zorgprofessionals meer ruimte krijgen voor andere taken.
Stichting Bestaanskracht heeft de ambitie om van deze maatwerk oplossing een prototype te ontwikkelen in samenwerking met mensen met Korsakov, naasten, het Korsakov Centrum en andere deskundigen.
We zoeken hiervoor deelnemers en financiering.
Ben je geïnteresseerd of wil je meer weten? Neem dan contact met ons op via het contactformulier.
Het onderzoek is uitgevoerd door de volgende studenten: Geert Galema, Gijs van Hellemondt, Glenn de Jong en Stepan van der Wel.